جشن روز آزادی نرمافزار در تهران برگزار شد اما آنطور که من فکرش را میکردم، نبود و چنگی به دل نزد! این جشن که بیش از 5 پشتیبان و برگزارکننده داشت؛ علیرغم توقعی که جامعهی کاربران واقعی نرمافزارهای آزاد داشتند؛ درخور یک مراسم رسمی و در شان دنیای نرمافزارهای آزاد، نبود. شاید ملاقات دوستان اینترنتی از نزدیک، مهمترین دستاورد این جشن به شمار بیاید. اما پیش از ادامهی کار بگویم این دیدگاه شخصی من نیست؛ بسیاری از دوستان شرکتکننده که پس از مراسم با من صحبتی هرچند کوتاه داشتند، با من همعقیدهاند. مطلبی وجود دارد که باید آنرا عرض کنم. در این جشن، حضور علاقهمندان به نرمافزارهای آزاد بسیار چشمگیر بود و استقبال خوبی به عمل آمد. طوری که من مانند آنرا در سهسال گذشته ندیده بودم. اما مشکل اینجاست که مکان درنظرگرفتهشده برای این جشن، گنجایش اینهمه علاقهمند را نداشت. من نمیدانم اگر مسئولان برگزارکننده از فضای کوچک این سالن درنظرگرفتهشده، اطلاع داشتند؛ چرا همچنان به ثبتنامهای بیشاز حد و بدون مرز در وبسایت مخصوص این جشن اجازه دادند؟
فردی در این جشن بود که ادعای برنامهنویسی میکرد و صحبتهای زیادی دربارهی تخصص شخصیاش به حاضران مجلس ارائه میداد. من از این فرد (که اسمش را مطرح نمیکنم) سوالی دارم: شما که تا این حد بر تخصص شخصیتان تاکید کردید، چطور نتوانستید یک سیستم ثبتنام با تعیین گنجایش محدود برای وبسایت این جشن طراحی کنید؟ امیدوارم پاسخ مناسبی برای این سوال (که در ذهن بسیاری از حاضران پیش آمدهبود) داشتهباشید. لازم به ذکر است که بسیاری از علاقهمندانی که در سایت این جشن به صورت رسمی ثبتنام کردهبودند؛ نتوانستند وارد سالن جشن بشوند! آنهم به دلیل آنکه این سالن کوچک گنجایش این علاقهمندان را نداشت. اما برای اینکه به عمق ماجرا پی ببریم، یک مثال مطرح میکنم. فرض کنید فردی که علاقهمند به دنیای نرمافزارهای آزاد است، تصمیم میگیرد که در جشن روز آزادی نرمافزار شرکت کند. او با رفتن به سایت این جشن، درخواست خود را برای شرکت در این جشن ثبت میکند و کد مربوط به شرکت او در این مراسم صادر میشود. این درحالیاست که محل زندگی این فرد تا مکان برگزاری مراسم، چندین ساعت راهاست. فرد موردنظر ما با کمال خوشحالی از چند ساعت قبل، منزل خود را به قصد شرکت در مراسم روز آزادی نرمافزار ترک میکند اما هنگامی که به فرهنگسرای آیتی (مکان برگزاری جشن) میرسد، به او میگویند که ظرفیت سالن تکمیل شده و او اجازه ندارد در مراسم حاضر شود؛ درحالی که اسم و ایمیل او در سیستم ثبت شده و کد شرکت در مراسم برای او صادر شدهاست. حالا خودتان را جای این شخص بگذارید. از ندانمکاریهای دستندرکاران این جشن، فرد مورد نظر ما، هم وقت خود را برای رسیدن به این جشن تلف کرده، هم هزینهی زیادی را برای رسیدن به این مکان صرف کرده. درحالی که هیچ نتیجهای برای او نداشته! اگر مسئولان میدانستند که ظرفیت سالن این فرهنگسرا چه میزان است، باید سیستم ثبتنامهای خود را به گونهای مینوشتند که در صورت تکمیل ظرفیت سالن، ثبتنام جدید امکانپذیر نشود.
بهخود جشن میرسیم. مجریهای برنامه (که گویا افراد کلیدی انجمن صنفی نرمافزارهای آزاد ایران هم بودند) از همان ابتدا از مسیر معینشده خارج شدند. در لیست برنامهی جشن نوشتهشده بود: “معرفی فلسفه و تاریخچه روز آزادی نرم افزار”، اما خبری از ارائهی تاریخچهی اینروز نبود. فقط مقدمهچینیهایی شنیدیم که آنها را از قبل میدانستیم. این برنامه پشتیبانان زیادی داشت. پس فکر نمیکنم مشکل مالیای وجود داشته. مسئولان میتوانستند از یک مجری مسلط برای این مراسم رسمی دعوتکنند؛ اما متاسفانه خود مسئولان نقش مجری را هم بازی میکردند. من ایرادی به این مورد نمیگیرم، اما ایکاش قبل از حاضر شدن درمقابل مردم، کمی تمرین میکردند تا روانتر صحبت کنند.
مطلب دیگری که باید اشارهکنم، ایناست که درستاست که ما طرفدار نرمافزارهای آزاد هستیم، اما این دلیل نمیشود که جنبش نرمافزارهای اختصاصی را تخریب کنیم. در طی سخنرانیهای دوستان، بارها صحبت از شرکتهای حامی نرمافزارهای اختصاصی به میان آمد از جمله مایکروسافت. کسی که صحبت میکرد، این شرکت و بنیانگزار آن را به نوعی تخریب میکرد که این موضوع به هیچوجه درست نیست.
من شخصا فکر میکنم که دنیای نرمافزارهای آزاد در این جشن، از آزاد بودن خارج شد و محدود شد. یکی از کسانی که در این مراسم صحبت میکرد، دست خود را به سمت نهادهای دولتی دراز کرد تا از آنها برای حمایت از جنبش نرمافزارهای آزاد کمک بگیرد. همین فرد، چندین بار اشاره کرد که دولت میتواند نهادهای زیردست خود را مجبور به استفاده از نرمافزارهای آزاد بکند. به نظر من اجبار به استفاده از نرمافزارهای آزاد، ناقض قوانین تعریف شدهی foss است. او همچنین جامعهی آزادی نرمافزار را به سیاست و اشخاص سیاسی محدود کرد. من عقیدهدارم فردی که از یک نرمافزار آزاد استفاده میکند، باید خودش به این نتیجه رسیدهباشد که نرمافزارهای آزاد مناسبتر هستند؛ نه آنکه مجبور به استفاده شود.
مورد دیگری که من دیدم، محدود کردن نرمافزارهای آزاد به سیستم عامل لینوکس بود. فقط و فقط صحبت از لینوکس مطرح میشد و صحبتی از نرمافزارهای آزاد تحت سایر سیستمعاملها به میان نیامد. استفاده از عبارات ساختگی (مثل: “سورس بسته”!) و تبیلغات زیاد فروشگاههای عرضهکنندهی محصولات آزاد و همچنین کلی گویی در مورد برنامهنویسان php از موارد دیگری بود که بیتجربه بودن سخنران را میرساند. سخنران مذکور که یک انجمن اینترنتی در زمینه php نیز دارد، در صحبتهای خود، اکثر برنامهنویسان php را به آشفتهنویسی محکوم کرد، اما خودش و تیم خودش را جدا از آنها میدانست.
من خواهشی از سخنرانهای آیندهی این جشنها دارم. اگر تلفظ صحیح اصطلاحات کامپوتری را نمیدانید؛ چرا تا اینحد اصرار دارید که از آنها درمیان کلامتان استفاده کنید؟ میتوانید معادلهای فارسی آنها را در صحبتهایتان بهکار ببرید. اگر قرار باشد فیلم یکی از این جشنها به کشورهای توسعهدهندهی نرمافزارهای آزاد فرستاده شود؛ اینهمه اشتباهات تلفظی باعث کاهش اعتبار ما نزد آن کشورها میشود.
از برنامههای این جشن، اجرای موسیقی زنده بود. ضمن اینکه از گروه موسیقی یاران بهخاطر نوازندگی زیبایشان سپاسگذارم؛ از آنها دلخور هم هستم. چرا در یک جشن (که باید شادی در آن حکمفرما باشد) از موسیقی خستهکننده که خوابآلودگی حضار را به همراه داشت؛ استفاده کردید؟ آیا یک جشن نباید با موسیقیهای شاد همراه باشد؟
از آخرین برنامههای این مراسم، معرفی جلوههای ویژهی لینوکس بود، نه صرفا محیط KDE. قرار بود جلوههای ویژهی لینوکس معرفی شود اما نه فقط محیط میزکار kde. متاسفانه بدون اینکه صحبتی از سایر میزکارهای لینوکسی (از جمله gnome که جلوههای ویژهی خوبی هم دارد) به میان بیاید، فقط به معرفی kde بسندهشد.
مطالب زیادی وجود دارد که میتوانستم آنها را هم در این پست بگنجانم، اما تا حدی زیادهروی هم کردم؛ قبول دارم! این جشن خوبیهای بسیاری همداشت، همین که این دنیای آزاد به دیگران معرفی شد، از مهمترین ویژگیهای جشن بود. یا کارهای دیگری که ارائهشد؛ مثل بروشوری دربارهی نرمافزارهای آزاد که بین حاضرین پخش شد یا هفته نامهی “بزرگراه فناوری” که به رایگان در اختیار شرکتکنندگان قرار گرفت و خیلی چیزهای دیگر. در کل، هدف من از جمعآوری مشکلات و نقصهای این جشن، تنها کمک به برگزاری جشنهای بهتر است؛ تا شاهد برگزاری مراسم بهتری در آینده باشیم با کیفیت بهتر و بازده بیشتر.
یک پست جالب: کپی رایت و داعیه داران متن باز ایرانی
